6 Mart 2025’te yayımlanan 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi önemli bir eşik oldu. Çünkü bu genelge bir gerçeği bir kez daha net biçimde ortaya koydu. Mobbing vardır. Zararlıdır. Ve önlenmelidir.  Bu metin sadece yöneticilere görev vermedi. Çalışanlara da yol gösterdi. “Susmayın, başvurun, hakkınızı arayın” mesajı verdi. Bugün artık çalışanların elinde daha açık bir çerçeve var. Önemli olan bunu bilmek ve doğru kullanmaktır.  Önce şunu net söyleyelim. Her iş stresi mobbing değildir. Her tartışma da mobbing değildir. Ama bir davranış kasıtlıysa, tekrarlanıyorsa, sistematik hale gelmişse ve sizi yıldırmayı hedefliyorsa burada dikkatli olmak gerekir. Aşağılama, dışlama, küçümseme, itibarsızlaştırma, kötü muamele ve bezdirme bu alanın içindedir.  Peki çalışan ne yapmalı? İlk önerim şudur. Yaşadığınız durumu isimlendirin. Ne olduğunu anlayın. Sorunu doğru tanımlamak, çözümün ilk adımıdır. Birçok çalışan yaşadığını “sert yönetim tarzı” sanıyor. Oysa bazen yaşanan şey açık bir psikolojik taciz oluyor. Bu nedenle önce fark edin. Sonra not alın.  İkinci önerim şudur. Belge tutun. Tarih yazın. Saat yazın. Kim ne dedi, nerede dedi, kimler vardı, not edin. Varsa e-posta, mesaj, görev değişikliği yazısı, tutanak, performans kaydı gibi belgeleri saklayın. Çünkü mobbing çoğu zaman bir defalık değil, birikerek ilerleyen bir süreçtir. Süreci görünür kılan şey de kayıttır. Sessiz acı, kayıt altına alınmadığında çoğu zaman inkâr edilir. Bu cümle genelgede aynen yazmıyor; ancak genelgenin öngördüğü başvuru ve inceleme mekanizmalarının sağlıklı işlemesi için somut kayıt tutmak pratik olarak çok önemlidir.  Üçüncü önerim şudur. Yalnız kalmayın. Güvendiğiniz bir hukukçuya, sendika temsilcisine, insan kaynaklarına ya da kurum içindeki yetkili birime başvurun. Sorunu içinizde büyütmeyin. Mobbing sadece iş ilişkisini bozmaz. Ruh sağlığını da yorar. Bu nedenle destek istemek zayıflık değil, bilinçtir. Genelge kapsamında ALO 170 hattında görevli psikologlar aracılığıyla bilgilendirme, yardım ve desteğin sürdürülmesi öngörülmektedir.  Dördüncü önerim şudur. Resmî başvuru yollarını bilin. Genelge, çalışanların başvurabilecekleri mercileri daha görünür hale getirdi. Çalıştığınız kurum veya kuruluşa başvurabilirsiniz. ALO 170 hattını arayabilirsiniz. CİMER’e başvurabilirsiniz. TBMM Dilekçe Komisyonu’na başvurabilirsiniz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurabilirsiniz. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna başvurabilirsiniz. Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurabilirsiniz.  Burada çok önemli bir nokta var. Başvuru hakkı vardır diye süreç kolay olacak sanmayın. Bu yüzden başvurunuzu açık, düzenli ve somut biçimde hazırlayın. Duygu yüklü ama dağınık anlatımlar bazen dosyanın gücünü azaltır. Kısa yazın. Net yazın. Tarih verin. Belge ekleyin. Tanık varsa belirtin. Talebinizi açıkça söyleyin. Bu öneri, genelgenin öngördüğü resmî başvuru düzeniyle uyumlu bir uygulama tavsiyesidir.  Beşinci önerim şudur. Misillemeden korkup susmayın. Evet, bu korku gerçektir. Birçok mağdur bu nedenle geri çekiliyor. Ama sessizlik sorunu çözmez. Sadece derinleştirir. Genelgenin amacı da tam olarak bu sessizlik duvarını kırmaktır. Kurumlardan önleyici ve koruyucu politika geliştirmeleri istenmektedir.  Altıncı önerim şudur. Sağlığınızı ihmal etmeyin. Uyku bozuluyorsa, kaygı artıyorsa, işe gitme düşüncesi sizde yoğun stres yaratıyorsa profesyonel destek alın. Psikolojik taciz sadece görev alanını değil, insanın iç dünyasını da tahrip eder. ALO 170 üzerinden psikolog desteği verilmesi yaklaşımı da bunun bir çalışma hayatı ve ruh sağlığı meselesi olarak görüldüğünü göstermektedir.  Yedinci önerim şudur. Kendinizi suçlamayın. Mağdurların en sık yaşadığı yanlışlardan biri budur. “Ben mi abartıyorum?” diye düşünürler. “Ben mi sorunluyum?” diye kendilerini sorgularlar. Oysa sistematik dışlama ve yıldırma, çoğu zaman mağdurun değil, sorunlu yönetim anlayışının ürünüdür. Genelgenin varlığı bile bunun kişisel bir alınganlık değil, kamusal önem taşıyan bir sorun olduğunu göstermektedir.  Çalışanlara son önerim şudur. Hak ararken ölçülü olun. Gerçeğe sadık kalın. İddianızı abartmayın. Eksik de anlatmayın. Çünkü genelge bir yandan mağduru korumayı hedeflerken, diğer yandan süreçlerde gizliliğe dikkat edilmesini ve gerçeğe aykırı iddialarla kişi ve kurumların itibarına zarar verilmemesini de istemektedir. Bu denge önemlidir. Hak arama ciddiyet ister.  MMD olarak bizim çağrımız nettir. Çalışan susmamalıdır. Mağdur yalnız bırakılmamalıdır. Kurumlar ise başvuruları formalite gibi görmemelidir. 2025/3 sayılı genelge yeni bir kapı açmıştır. Şimdi bu kapıdan cesaretle geçmek gerekir.  Unutmayalım. Mobbing kader değildir. Sessizlik çözüm değildir. Hak aramak sorun çıkarmak değildir. Tam tersine, daha sağlıklı bir çalışma hayatı kurmanın ilk adımıdır.