“Çalışmadan, yorulmadan ve üretmeden rahat yaşamak isteyen toplumlar; evvela haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini, daha sonra da istiklal ve istikballerini kaybetmeye mahkûmdurlar.” Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözü bugün de önümüzde duruyor. Net. Açık. Sarsıcı. Çünkü bir toplumun ayakta kalması sadece çalışmasına bağlı değildir. Aynı zamanda düşünmesine bağlıdır. Dinlemesine bağlıdır. Öğrenmesine bağlıdır. Kendini düzeltmesine bağlıdır. Hayatta tek akılla yol alınmaz. Bu yüzden atalarımız “Akıl, akıldan üstündür” demiştir. Bu söz çok kıymetlidir. Çünkü insana sınırını hatırlatır. Her şeyi ben bilirim anlayışının ne kadar tehlikeli olduğunu gösterir. Bugün birey olarak da toplum olarak da en büyük sorunlarımızdan biri budur. Dinlemeyi zayıflattık. Danışmayı ihmal ettik. Öneriye mesafe koyduk. Eleştiriyi çoğu zaman tehdit gibi gördük. Oysa doğru söz, insanı küçültmez. Tam tersine büyütür. Önerilere açık olmak bir zayıflık değildir. Bir olgunluktur. Bir özgüven göstergesidir. Kendine güvenen insan, farklı fikri dinler. Kendine güvenen yönetici, uyarıyı dikkate alır. Kendine güvenen toplum, gerçeği duymaktan korkmaz. Olaylardan ders çıkarmak da böyledir. Hata yapmak hayatın içindedir. Ama aynı hatayı sürekli tekrarlamak bir tercihtir. Ders almayan kişi aynı yere takılır. Ders almayan kurum aynı sorunları büyütür. Ders almayan toplum ise zaman kaybeder. Güç kaybeder. İtibar kaybeder. Sağduyu da burada devreye girer. Sağduyu, sadece sakin olmak değildir. Sağduyu, doğru zamanda doğru değerlendirme yapabilmektir. Öfkeye teslim olmamaktır. Önyargıyla hareket etmemektir. Duyduğumuz her söze hemen kapılmamaktır. Gerçeği tartarak, düşünerek, ölçerek karar verebilmektir. Bugün en çok ihtiyacımız olan şeylerden biri de budur. Daha çok gürültü değil. Daha çok sağduyu. Daha çok inat değil. Daha çok hikmet. Daha çok ben bilirim tavrı değil. Daha çok ortak akıl. Gerçeklerle yüzleşebilmek de gelişmenin şartıdır. Gerçek bazen rahatsız eder. Bazen can sıkar. Bazen alışkanlıklarımızı bozar. Ama gerçeği inkâr etmek onu ortadan kaldırmaz. Sadece büyütür. Üstü örtülen her sorun yarın daha ağır çıkar karşımıza. Onun için doğru söze kulak vermek gerekir. Hoşumuza gitmese de dinlemek gerekir. Eksiksek kabul etmek gerekir. Yanlışsak düzeltmek gerekir. Çünkü hakikat, alkışla değil cesaretle karşılanır. Birey için de bu böyledir. Kurum için de böyledir. Toplum için de böyledir. Bir insan her sözü kendine saldırı sayarsa gelişemez. Bir yönetici her eleştiriyi düşmanlık sayarsa başarılı olamaz. Bir kurum öneriyi tehdit olarak görürse yenilenemez. Bir toplum ise yalnızca kendini haklı görürse ileri gidemez. MMD olarak biz şuna inanıyoruz: Güçlü toplum, her şeyi bildiğini sanan toplum değildir. Güçlü toplum, öğrenmeye açık olan toplumdur. Yanlıştan dönebilen toplumdur. Doğruyu kim söylerse söylesin dinleyebilen toplumdur. Sağduyuyu öne alan toplumdur. Gerçekten kaçmayan toplumdur. Bugün bize düşen görev açıktır. Birbirimizi daha çok dinlemek. Ortak aklı büyütmek. Öneriye kulak vermek. Tecrübeden ders çıkarmak. Yanlışı savunmak yerine düzeltmek. Doğru sözü incinmeden duyabilmek. Ve hakikatin karşısında değil, yanında durmak. Unutmayalım. Akıl, akıldan üstündür. Ama bu sözün hakkını vermek gerekir. Dinleyerek. Düşünerek. Danışarak. Ders alarak. Sağduyuyla hareket ederek. Çünkü doğru söze kulak veren toplumlar güçlenir. Gerçekle yüzleşen toplumlar yenilenir. Önerilere açık olan toplumlar gelişir. Ders çıkaran toplumlar geleceği daha sağlam kurar. Aksi halde gürültü artar. Ama hikmet azalır. Söz çoğalır. Ama anlam eksilir. İnsanlar konuşur. Ama toplum ilerleyemez. Bize düşen, hakikatten kaçmak değil, hakikate yaklaşmaktır. Çünkü gelişim, ancak gerçeği görebilenlerin nasibidir.