Bir önceki yazımızda kamu yetkisinin kişisel bir güç olmadığını vurgulamıştık. Kamu görevinin millete hizmet sorumluluğu olduğunu söyledik. Görev, yetki ve sorumluluğun birbirinden ayrılamayacağını ifade ettik. Çünkü kamu yetkisi, millet adına ve kamu yararı için kullanılan hukuki bir emanettir.  Şimdi şu soruyu sormamız gerekiyor: Bu yetki nasıl kullanılmalıdır? Cevap açıktır. Hakla kullanılmalıdır. Hukukla kullanılmalıdır. Adalet ve hakkaniyetle kullanılmalıdır. Koltukta Oturmak Yetmez Her kamu görevlisi bulunduğu makamın hakkını vermelidir. Görevini zamanında ve gereği gibi yapmalıdır. Kendisine verilen yetkiyi kullanmalıdır. Aldığı kararların sorumluluğunu üstlenmelidir. Yetkisini kullanmaktan kaçınan yönetici de görevini ihmal etmiş olur. Yetkisini keyfî kullanan yönetici de hukukun dışına çıkar. Kamu yöneticiliği yalnızca talimat vermek değildir. Sorun çözmektir. Karar almaktır. Çalışanı ve vatandaşı dinlemektir. Haksızlığı önlemektir. Kamu yararını korumaktır. Bazı yöneticiler sorumluluk almak istemez. Dosyayı başka bir birime gönderir. Kararı sürekli erteler. Yetkisi olduğu hâlde imza atmaz. Sorun büyüdüğünde ise sorumluluğu çalışanlara yükler. Bu yaklaşım kamu hizmetini aksatır. Yetki kullanmak bazen zor kararlar almayı gerektirir. Ancak yönetici, sorumluluktan kaçamaz. Hukuka uygun olanı yapmak ve kararının arkasında durmak zorundadır. Gerçek yöneticilik, yetkinin gücünü göstermek değildir. Sorumluluğun ağırlığını taşımaktır. İyi Yönetim Bir Tercih Değildir Kamu görevlileri, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından ortaya konulan iyi yönetim ilkelerini içselleştirmelidir. Bu ilkeler yalnızca raporlarda kalacak güzel sözler değildir. Kamu hizmetinin günlük işleyişine yön veren kurallardır. Kamu Denetçiliği Kurumu; idarenin işlem, eylem, tutum ve davranışlarını hukuka ve hakkaniyete uygunluk yanında iyi yönetim ilkeleri açısından da incelemektedir. Bu çerçevede kanunlara uygunluk, eşitlik, tarafsızlık, ölçülülük, ayrımcılığın önlenmesi, yetkinin kötüye kullanılmaması, dürüstlük, nezaket, şeffaflık ve hesap verebilirlik gibi ilkeleri esas almaktadır.  Bunlara haklı beklentilerin korunması da dahildir. Vatandaşın dinlenilmesi de, Savunma hakkına saygı da, Bilgi edinme hakkının korunması da, Kararların makul sürede verilmesi de, Kararların gerekçeli olması da, Başvuru yollarının açıkça gösterilmesi de… Kişisel verilerin korunması da bu anlayışın parçasıdır.  Bir kamu görevlisi vatandaşa cevap vermiyorsa iyi yönetimden söz edilemez. Kararının gerekçesini açıklamıyorsa, benzer durumdaki kişilere farklı işlemler yapıyorsa, vatandaşı dinlemeden karar veriyorsa, yetkisini kişisel hesaplaşma aracı olarak kullanıyorsa zaten hukuk devletinden söz edilemez. İyi yönetim, vatandaşa lütuf değildir. Vatandaşın hakkıdır. Kamu görevlisinin de görevidir. Hakkaniyet, Kanunun Vicdanıdır Her olay yalnızca şekil yönünden değerlendirilemez. Bazen yapılan işlem mevzuatın şekline uygun görünebilir. Ancak ortaya çıkan sonuç açıkça adaletsiz olabilir. İşte burada hakkaniyet devreye girer. Hakkaniyet, kişiye ayrıcalık tanımak değildir. Somut olayın özelliklerini adalet duygusuyla değerlendirmektir. Aynı durumda olanlara aynı davranmaktır. Farklı durumda olanların farklılıklarını dikkate almaktır. Kamu görevlisi yalnızca “Mevzuata uygun mu?” diye sormamalıdır. “Bu karar adil mi?” diye de sormalıdır. “Bu işlem kamu yararına mı?” diye düşünmelidir. “Bir insanın hakkını ihlal ediyor muyum?” diye kendisini sorgulamalıdır. Çünkü hukuk kurallardan oluşur. Adalet ise bu kuralların doğru uygulanmasıyla hayat bulur. Bu Makamlarda Milletin Vebali Vardır Kamu makamları kişilerin mülkü değildir. Makamlar geçicidir. Millet kalıcıdır. Her makam, millete ait bir emanettir. Bu nedenle kamu görevlisi verdiği her kararın yalnızca kendisini ilgilendirmediğini bilmelidir. Attığı imzanın arkasında kamu yararı vardır. Kullandığı kaynağın arkasında milletin hakkı vardır. Yaptığı atamanın arkasında kamu hizmetinin geleceği vardır. Verdiği ya da vermediği her kararın arkasında insanların hayatı vardır. Bu makam ve mevkilerde 85 milyon insanın hakkı vardır. 85 milyon insanın beklentisi, 85 milyon insanın vebali vardır. Bir yöneticinin adaletsiz kararı yalnızca bir kişiyi mağdur etmez. Kuruma duyulan güveni de sarsar. Bir yetkilinin görevini yapmaması yalnızca bir dosyayı geciktirmez. Vatandaşın devlete olan inancını da zedeler. Bir haksız atama yalnızca bir koltuğun yanlış kişiye verilmesi değildir. Kamu hizmetinin niteliğinin düşürülmesidir. Emanete sahip çıkmak, yalnızca kamu malını korumak değildir. Yetkiyi adaletle kullanmak da emanete sahip çıkmaktır. Atamalar Sadakate Değil, Liyakate Dayanmalıdır Kamu yönetiminde atamalar hayati önemdedir. Çünkü bir göreve getirilen kişi yalnızca bir makamı doldurmaz. Karar verir. Kaynak kullanır. İnsan yönetir. Kurumun geleceğini etkiler. Bu nedenle atamalar keyfî olamaz. Hemşericiliğe göre yapılamaz. Siyasi yakınlığa göre yapılamaz. Mezhep anlayışına göre yapılamaz. Akrabalık ve dostluk ilişkilerine göre yapılamaz. Kişisel sadakat, kamu görevi için yeterlilik ölçüsü değildir. Kamu görevlerinin ölçüsü ehliyettir. Liyakattir. Bilgidir. Tecrübedir. Donanımdır. Ahlaki yeterliliktir. Göreve en yakın kişi değil, göreve en uygun kişi atanmalıdır. Yöneticiye yakınlık değil, kamu hizmetine yatkınlık aranmalıdır. Çünkü kamu makamları ödül dağıtma alanı değildir. Kamu makamları sorumluluk üstlenme yeridir. Liyakat dışı her atama, nitelikli çalışanlara şu mesajı verir: “Bilginizin, emeğinizin ve tecrübenizin bir önemi yok.” Bu mesaj kurumları çürütür. Çalışanların motivasyonunu azaltır. Kurumsal aidiyeti zayıflatır. İnsanları üretmekten uzaklaştırır. Sonunda kaybeden yalnızca çalışan olmaz. Kurum kaybeder. Vatandaş kaybeder. Devlet kaybeder. Kararlar Gerekçeli Olmalıdır Kamu yöneticisi aldığı kararın nedenini açıklayabilmelidir. Neden bu kişi atandı? Neden bu çalışan görevlendirildi? Neden bir başvuru reddedildi? Neden bir hak sınırlandırıldı? Neden aynı durumda olan iki kişiye farklı işlem yapıldı? Bu soruların objektif ve hukuki cevapları bulunmalıdır. “Ben böyle uygun gördüm” demek yeterli değildir. Çünkü kamu yetkisi kişisel takdir alanı değildir. Takdir yetkisi de sınırsız değildir. Takdir yetkisi kamu yararı için kullanılır. Hizmet gereklerine dayanır. Objektif ölçütlerle açıklanır. Yargısal ve idari denetime açık olur. Gerekçesiz karar keyfîliği besler. Şeffaflık ise güveni güçlendirir. Hesap verebilirlik yöneticiyi küçültmez. Aksine makamın itibarını artırır. Koltuklar Geçer, Yapılanlar Kalır Kamu görevlileri bir gün görevlerinden ayrılır. Makam odaları boşalır. İsimler tabelalardan silinir. Ancak verilen kararların sonuçları kalır. Yapılan haksızlıklar unutulmaz. Korunan haklar da unutulmaz. Bu nedenle her kamu görevlisi kendisine şu soruyu sormalıdır: Ben bu makamı nasıl teslim aldım? Nasıl kullandım? Nasıl teslim edeceğim? Arkamda korku mu bırakacağım? Güven mi bırakacağım? Haksızlık mı bırakacağım? Adalet mi bırakacağım? Kamu yönetiminin kalitesi yalnızca kanunların çokluğuyla ölçülmez. O kanunları uygulayanların vicdanıyla da ölçülür. Görev millete hizmet içindir. Yetki kamu yararı içindir. Sorumluluk hukuk ve vicdan karşısındadır. Kamu makamları milletin emanetidir. Emanete sadakat ise kişilere bağlılıkla değil; Anayasa’ya, hukuka, adalete, hakkaniyete ve liyakate bağlılıkla mümkündür.