Birçok sivil toplum kuruluşu güçlü bir fikirle doğar. Bu fikrin arkasında çoğu zaman fedakâr bir kurucu vardır. Kurucu; kuruluş sürecini yönetir, çevre oluşturur, kaynak bulur, üyeleri bir araya getirir ve kuruma yön verir. Bu emek değerlidir. Ancak zaman içinde bütün kararların, ilişkilerin ve kurumsal hafızanın tek kişinin etrafında toplanması önemli bir risk oluşturur. Kurucu olmadığında toplantılar yapılamıyorsa, karar alınamıyorsa ve faaliyetler duruyorsa ortada güçlü bir kurumdan değil, güçlü bir kişiye bağımlı yapıdan söz edilir. Kurucuya bağımlılık başlangıçta hız kazandırabilir. Kararlar daha çabuk alınır. İletişim tek merkezden yürütülür. Fakat kuruluş büyüdükçe aynı yapı önemli sorunlar üretmeye başlar. Yönetim kurulu işlevsizleşebilir. Görevler paylaşılmaz. Yeni yöneticiler yetişmez. Üyeler sürece katılamaz. Farklı düşünceler tehdit olarak algılanabilir. Kurumsal bilgi, belgeler yerine kişilerin hafızasında tutulabilir. Bir süre sonra STK ile kurucunun kimliği birbirine karışır. Kurucu konuşmazsa kurum konuşamaz. Kurucu ilişki kurmazsa kurum ilişki kuramaz. Kurucu ayrılırsa kurum ne yapacağını bilemez. Oysa sivil toplum kuruluşları kişilerin değil, ortak amaçların etrafında kurulmalıdır. Kurucular kurumun sahibi değil, emanetçisi olmalıdır. Kurumsallaşma da kurucunun etkisini yok etmek değil, kurucunun ortaya koyduğu değerleri sürdürülebilir hâle getirmektir. Kurumsallaşmanın ilk adımı görev, yetki ve sorumlulukların açıkça belirlenmesidir. Başkanın, yönetim kurulunun, komisyonların, çalışanların ve gönüllülerin görev tanımları yazılı olmalıdır. Kimin hangi kararı alacağı bilinmelidir. Yönetim kurulu yalnızca imza atan bir organ olmamalıdır. Strateji belirlemeli, faaliyetleri izlemeli, bütçeyi denetlemeli ve kurumsal riskleri değerlendirmelidir. Kararlar toplantılarda tartışılmalı ve tutanak altına alınmalıdır. Yetki devri de önemlidir. Kurucu veya başkan her işlemi kendisi yapmaya çalışırsa kurum büyüyemez. Sorumluluk verilmeyen kişiler gelişemez. Güven duyulmayan yönetim kurulu gerçek anlamda yönetim kurulu olamaz. Kurumsal hafıza oluşturulmalıdır. Projeler, yazışmalar, kararlar, paydaş ilişkileri, mali belgeler ve faaliyet raporları düzenli biçimde arşivlenmelidir. Bilgi, kişisel telefonlarda ve bilgisayarlarda kalmamalıdır. Kuruma ait olmalıdır. Mali şeffaflık da kurumsallaşmanın temelidir. Gelir ve giderler kayıt altına alınmalıdır. Bütçe yönetim kurulunca izlenmelidir. Bağışların hangi amaçla kullanıldığı açıklanmalıdır. Faaliyet ve mali raporlar üyelerle paylaşılmalıdır. Kurumsal STK, sadece mevzuata uygun çalışan kuruluş değildir. Aynı zamanda etik ilkelere bağlı, hesap verebilir ve katılımcı kuruluştur. Yeni üyelerin ve gençlerin yönetime hazırlanması gerekir. Aynı kişiler yıllarca bütün görevleri üstleniyorsa yenilenme sağlanamaz. Deneyim aktarılmalı, mentorluk yapılmalı ve yeni liderler yetiştirilmelidir. Kurucuların en önemli görevlerinden biri de kendilerinden sonra kurumun nasıl devam edeceğini planlamaktır. Bu, geri çekilmek anlamına gelmez. Bilgiyi paylaşmak, yetki devretmek ve kurumun geleceğini güvence altına almak anlamına gelir. Görev değişimi kriz değil, doğal bir kurumsal süreç olmalıdır. Kurumsallaşma sadece yönetim değişikliğiyle de sağlanamaz. Stratejik plan, yıllık faaliyet programı, performans göstergeleri, iç yönergeler ve düzenli raporlama sistemi kurulmalıdır. Kurum neyi, neden ve hangi kaynakla yaptığını bilmelidir. Üye katılımı güçlendirilmelidir. Genel kurul yalnızca yasal zorunluluğun yerine getirildiği bir toplantı olarak görülmemelidir. Üyeler görüş bildirebilmeli, komisyonlarda çalışabilmeli ve karar süreçlerine katılabilmelidir. Eleştiri de kurumsal kültürün parçası olmalıdır. Farklı görüş bildirenler sadakatsiz olarak değerlendirilmemelidir. Kişiler değil, fikirler tartışılmalıdır. Kurumsal bağlılık, yöneticiye koşulsuz bağlılık anlamına gelmez. Krizlerin önemli bir bölümü görev ve yetki belirsizliğinden doğar. Kimin açıklama yapacağı, sosyal medya hesaplarını kimin yöneteceği, kurum adına kimlerin görüşme yapabileceği ve hangi harcamaların nasıl onaylanacağı önceden belirlenmelidir. Kurucuya bağımlı yapılarda kurumsal itibar da kişisel itibara bağlıdır. Oysa kurumsal STK, kişilerin değişmesine rağmen güven üretmeye devam eder. Paydaşlarıyla ilişkilerini yazılı politikalar ve kurumsal temsil anlayışı üzerinden yürütür. Kurucu güçlü olabilir. Başkan etkili olabilir. Yönetici tecrübeli olabilir. Fakat hiçbir kişi kurumdan büyük olmamalıdır. Gerçek liderlik, bütün yetkileri elde tutmak değildir. İnsan yetiştirmek, sorumluluğu paylaşmak ve kendisinden sonra da yaşayacak bir sistem kurmaktır. Bir STK’nın başarısı kurucusunun ne kadar vazgeçilmez olduğuyla değil, kurumun kişiler değiştiğinde de görevini sürdürebilmesiyle ölçülür. Kurucular eser bırakmak ister. Kalıcı eser ise tek kişinin yönettiği yapı değil; ortak akılla çalışan, denetlenebilen, öğrenen ve kendini yenileyebilen kurumdur. Kurumsallaşma kurucuyu değersizleştirmez. Kurucunun emeğini kişisel başarıdan kalıcı bir toplumsal mirasa dönüştürür. Bu vesile ile Mobbing ile Mücadele Derneği kurucu Genel Başkanımız Merhum Hüseyin GÜN’ü saygı ve rahmetle anıyoruz.